Opeens gaat het slechter met Het Parool

Je begrijpt dat de titel van dit blog is gekozen om je aandacht te trekken, maar ik kon het niet laten om stellig te zijn over een onderwerp dat mij nauw aan het hart ligt: duurzaamheid, en de leugens daaromtrent. Misschien kent u de gevleugelde uitspraak: “there are lies, damn lies and statistics”. Ofwel: statistieken kunnen nog onwaarachtiger zijn dan de grootste, foutste leugens. Het is opvallend hoe statistieken in nieuwsartikelen de werkelijkheid zo kunnen inkaderen dat de lezer een positief of negatief eindoordeel geeft over een situatie. Dit effect wordt nog eens versterkt wanneer er onvoldoende uitleg in de begeleidende tekst wordt gegeven.

Krantenkoppen kaderen de werkelijkheid in, en kunnen daarmee behoorlijk verneukeratief zijn. Gisteren las ik een voorpagina-artikel van Het Parool met de kop: “Opeens gaat het beter met het milieu.” Wauw, denk ik. Het gaat beter met het milieu. Zijn er in grote getale bomen hersteld in het regenwoud? Diersoorten opgestaan uit hun uitstervingsdood? Of is er weer ijs aangegroeid op de Noordpool? Neen, niets van dat soort. Er is sprake van ‘vooruitgang’, omdat de stijging van CO2-uitstoot tot stilstand is gebracht. Hmm. OK, maar misschien moeten we niet voorbijgaan aan het feit dat er nog steeds een toename is van de CO2 in de atmosfeer, aangezien er nog steeds op dagelijkse basis enorm veel CO2 wordt uitgestoten. Een hoeveelheid die, kijkend naar de grafiek van China, sinds 1990 vervierdubbeld is. Het is bovendien een hoeveelheid die – als er geen daling van de CO2-uitstoot komt – voor het leven op aarde desastreuze gevolgen gaat hebben. Wat de prognose is van dit uitstootniveau als deze stijging blijft stilstaan, wordt in dit artikel niet verteld. Ik zou dat best wel willen weten, van bijvoorbeeld een deskundige. Ik meen dat er vroeger een verwijzing onderaan een voorpagina-artikel stond naar de rest van het artikel.

Gelukkig volgde wel een beetje uitleg. Gelukkig, omdat Het Parool dat namelijk ook wel eens achterwege laat en een totaal eenzijdig verhaal vertelt met alleen maar cijfers in chocoladeletters, zoals dit artikel over toerisme in Amsterdam. (De chocoladeletters zijn verdwenen in de online versie). De uitleg van het CO2-artikel vertelt onder meer dat andere gassen (methaan, lachgas en F-gassen) belangrijke veroorzakers zijn van het broeikaseffect en dat er niet alleen naar CO2 moet worden gekeken. Een andere nuancering van de krantenkop is dat er nog geen sprake lijkt van een economische transitie. Hiermee wordt bedoeld dat winstbejag nog steeds een leidende rol speelt in de keuze voor energiebronnen, materialen en productiewijzen. De kleinere economieën zoals India en Indonesië lieten wel een stijging van CO2 zien. Als ik het even mag vertalen: zodra er goedkoop kolen uit de grond kunnen worden gehaald in een derdewereldland met een zwak sociaal systeem kan de CO2-uitstoot zo weer stijgen.

Nu vraag ik: doet de kop boven dit artikel de waarheid recht aan? Gaat het ‘opeens beter’ met het milieu? Is een niet-verdere-verslechtering opeens een verbetering? Of nee, eigenlijk moet ik het zo formuleren: Is een stilstand in toename van de verslechtering een reden om in een kop het woord beter te gebruiken, met hierboven een chapeau waarin het woord vooruitgang staat?

Het buigen van de werkelijkheid met behulp van statistieken irriteert me steeds meer. Niettemin omdat het gevaarlijk is. De mensen die dit artikel lezen gaan naar de stembussen. Ze maken elke dag de keuze welk vervoermiddel ze gebruiken. Ze maken de keuze om wel of geen vlees te eten. Ze kiezen welke producten ze kopen en van welke bedrijven. Als zij niet degelijk geïnformeerd worden, maakt de zogenaamde transitie nog minder kans. Maar het ergste zijn nog de grote bedrijven, de krachten achter de alom geprezen economische groei. Zij weten als geen ander deze getallen naar hun hand te zetten. Immers, als een landelijk dagblad schrijft dat het beter gaat met het milieu, wordt het maar eens tijd om al die strenge milieuregeltjes wat verder af te zwakken. Post het artikel op je bedrijfspagina op Facebook (mensen lezen toch alleen de koppen), brei er een mooi verhaal omheen en je bent klaar. Bedankt voor deze kop, Parool. 

Het is nu de tweede keer dat ik zwaar teleurgesteld ben in een voorpagina-artikel van Het Parool. Eerst het artikel over het toerisme, waarin op eenzijdige wijze getallen worden gepresenteerd over hoe goed het toerisme zou zijn voor de stad. Nu het artikel van gisteren met deze bedrieglijke kop. Aangezien de verbetering van deze krant tot stilstand lijkt te zijn gekomen, of eigenlijk, ver achter de horizon ligt, ergens in een universum hier ver ver vandaan waar het nieuws integer en waarachtig wordt weergegeven, kan ik niet anders constateren dan dat het ‘opeens’ een stuk slechter gaat met Het Parool.